De Volmolen - symbool van de eeuwenlange textielnijverheid in Amersfoort
Foto: Archief Eemland
Foto: Erfgoedfoto.nl
De Katoendrukkerij is tot 1 oktober 2026 gevestigd in rijksmonument De Volmolen in Amersfoort. Daarna gaat de ambachtelijke werkplaats verder in mobiele versie, d.w.z. weer workshops geven op locatie en deelnemen aan textielfestivals en kunstbeurzen. In de agenda vindt u ons programma.
‘Het laecken schietspoel ruischt door d’aengespannen keten
Zy keurt en spint en breit en weeft de schaepevacht
Hier wordt den vreemde van de gastvrije ingezeten
Gewelkomt, slechts en recht, en zonder dwaze pracht’
Uit: De Nachtegael van Amisfort
Joost van den Vondel (1587 - 1679)
____________________________________________________
De Volmolen, de Koppelpoort en de Stoney-stuw vormen een bijzonder historisch ensemble. De locatie is, zoals de gehele binnenstad van Amersfoort, aangewezen als beschermd stadsgezicht.
De eerste katoendrukkerij van Europa vestigde zich in 1678 ook in Amersfoort. De huidige Katoendrukkerij komt daarmee ideaal tot zijn recht in De Volmolen, hét symbool van de eeuwenlange textielnijverheid in de stad.
Rijksmonument de Volmolen werd in 1645 gebouwd als watermolen. Door waterkracht aangedreven stampers kneedden geweven wol tot kledingstof, het zogenaamde laken. Dit vroeg industriële erfgoed staat nu symbool voor het belang van de textiel voor Amersfoort. Naast bier en tabak was deze nijverheid eeuwenlang van groot belang voor de werkgelegenheid en economische bedrijvigheid in de stad. Al vanaf de Middeleeuwen vormde de textielnijverheid een belangrijke inkomstenbron voor haar inwoners.
Inmiddels heeft de Volmolen haar functie als watermolen en volmolen verloren. Het pand had sinds haar bouw verschillende invullingen. Na het leegkomen van het rijksmonument in 2017, ging Amersfoort op zoek naar een nieuwe passende invulling. Daartoe organiseerde ze een zogenaamde uitvraag waarop diverse initiatieven ingediend werden. Na verschillende rondes koos de uitvraagcommissie unaniem voor het initiatief van de ambachtelijke werkplaats De Katoendrukkerij als invulling voor het rijksmonument.
Echter oktober 2026 komt hieraan een einde. Wegens onvoldoende steun van Gemeente Amersfoort bij het opbrengen van de hoge huur, vertrekt deze ambachtelijke werkplaats uit het monument. Daarmee gaat een voor Nederland unieke combinatie van materieel en immaterieel erfgoed verloren.
In november 2019 benoemde verantwoordelijk wethouder Willem-Jan Stegeman bij de bekendmaking van de komst van de Katoendrukkerij nog dat: “De Volmolen vormt met de Koppelpoort het iconische beeldmerk van onze stad. De historie van die plek koesteren we, willen we levend houden en toegankelijk maken voor iedereen. Samen met omwonenden kozen we daarom uit alle ingediende plannen voor De Katoendrukkerij. Jong en oud kunnen straks iets van het Amersfoortse verleden ervaren op een eigentijdse manier.”